Disk Alanını Boşaltmak

Kısa cevap: bilgisayar disk alanı nasıl temizlenir sorusunun en hızlı yanıtı, Windows'un kendi Depolama Ayarları ekranından geçici dosyaları ve Windows.old klasörünü silmek, indirilenler klasörünü elden geçirmek, kullanmadığın programları kaldırmak ve hibernation dosyasını gerekmiyorsa kapatmaktır. Ben bu dört adımla çoğu makinede 20-40 GB arası yer açıyorum ve toplam süre yarım saati geçmiyor. Aşağıda hangi adımın ne kadar getirisi olduğunu, neyi silmenin riskli olduğunu tek tek anlatıyorum.

Önce ölç: yeri kim yiyor?

Rastgele dosya silmek yerine ilk iş neyin ne kadar yer kapladığını görmek. Ayarlar > Sistem > Depolama ekranı kategori bazlı güzel bir özet veriyor ama klasör seviyesinde detay göstermiyor. Ben yıllardır WizTree ya da TreeSize gibi bir disk analiz aracını kuruyorum; diski taratıp en büyük 20 klasörü görmek genelde yeter. Çoğu zaman suçlu şunlardan biri çıkıyor:

• Yıllardır boşaltılmayan İndirilenler klasörü (setup dosyaları, ISO'lar, arşivler)
• Oyun kütüphaneleri — tek bir oyun 100 GB'ı aşabiliyor
• Telefon yedekleri ve fotoğraf klasörleri
• Windows güncelleme artıkları ve eski sürüm yedeği
• Video düzenleme veya ekran kaydı çıktıları; ekran kaydı almakla ilgilenen biriysen bu klasör hızla şişer

Analiz sonucunu gördükten sonra silme kararları duygusal değil, matematiksel oluyor. "Şu klasör 38 GB" bilgisi, "biraz temizlik yapayım" hissinden çok daha faydalı.

Windows'un kendi temizlik araçları

Depolama ekranındaki Geçici dosyalar bölümü benim ilk uğrağım. Buradaki listede işaretlemekte tereddüt etmediğim kalemler: Windows Update temizliği, teslim edilen iyileştirme dosyaları, küçük resim önbelleği, hata raporları, geçici Internet dosyaları. Geri Dönüşüm Kutusu da listede çıkar; ama işaretlemeden önce içine bir bakmanı öneririm, yanlışlıkla attığın bir şey varsa geri almanın en kolay yolu orası. Kutuyu boşalttıktan sonra iş silinen dosyaları geri yüklemek için kurtarma yazılımı denemeye kadar gidiyor ve sonuç garanti değil.

Bir de Önceki Windows yüklemesi satırı var. Büyük sürüm güncellemesinden sonra oluşan Windows.old klasörü tek başına 15-25 GB tutabilir. Yeni sürümde bir hafta sorunsuz çalıştıysan silmekte sakınca görmüyorum; ama sürücü uyumsuzluğu, program çökmesi gibi bir şey yaşıyorsan geri dönme ihtimalin bitiyor, o yüzden acele etme.

Depolama Sensörü'nü aç

Aynı ekranda Depolama Sensörü ayarı var. Ben şöyle kuruyorum: geri dönüşüm kutusundaki 30 günden eski dosyalar silinsin, İndirilenler klasörüne dokunmasın. İndirilenler otomatik temizliğe bırakılacak yer değil, çünkü insanlar oraya lisans dosyası, fatura PDF'i, kurulum medyası atıp unutuyor.

Programlar, önbellekler ve gizli şişkinlikler

Uygulamalar listesini boyuta göre sıralayıp bakmak şaşırtıcı sonuçlar veriyor. Bir kez denediğin video dönüştürücü, iki yıl açmadığın oyun, kurulumla gelen deneme sürümleri… Bunları kaldırmak hem yer açar hem de bilgisayar başlangıç işini hızlandırmak açısından işe yarar, çünkü bazıları arka planda servis çalıştırıyor.

Sonra sıra sinsi önbelleklerde:

• Tarayıcı önbelleği: Birkaç GB'a çıkabiliyor. Chrome/Edge/Firefox ayarlarından temizlenir. Şifreleri ve oturumları silme seçeneğini işaretlemezsen bir şey kaybetmezsin — yine de parolalarını bir yöneticide tutmak, güvenli şifre oluşturma ve saklama alışkanlığının bir parçası.
• OneDrive / Google Drive senkron klasörleri: Buluta yüklediğin her şeyin diskte de kopyası varsa yeri iki kere harcıyorsun. OneDrive'da "İsteğe bağlı dosyalar" özelliğini açıp az kullandığın klasörlere "Yer açın" demek çok işe yarıyor. Bulut depolama seçeneklerini karşılaştırırken bu yerel alan davranışına da bakmakta fayda var.
• Uygulama günlükleri ve kurulum artıkları: Adobe, oyun launcher'ları, sanal makine yazılımları AppData altında birikim yapıyor. Analiz aracıyla AppData\Local klasörünü büyükten küçüğe sıralayıp bakmanı öneririm.

Sistem dosyaları: kazanç büyük, dikkat gerekli

Burada iki büyük kalem var. Birincisi hiberfil.sys. Hazırda beklet özelliğini kullanmıyorsan yönetici komut isteminde powercfg /h off yazmak RAM'inin boyutuna yakın bir alanı serbest bırakır. Dizüstü kullanıyorsan ve hazırda bekletme senin için önemliyse dokunma.

İkincisi sistem geri yükleme alanı. Sistem Koruması ayarlarından ayrılan disk yüzdesini kısabilirsin. Ben tamamen kapatmıyorum; %10 civarı bir pay bırakıp eski noktaları siliyorum. Windows yazılım sorunlarını çözmek gerektiğinde geri yükleme noktası hayat kurtarıyor, o kapıyı büsbütün kapatmak istemem.

Sayfa dosyasını (pagefile.sys) küçültmek de akla geliyor ama RAM'i sınırlı bir makinede bunu yapmak takılmalara yol açıyor. Kazancı riskine değmez.

Kalıcı düzen için basit alışkanlıklar