Silinen Dosyaları Geri Yüklemek

Kısa cevap: Bir dosyayı yanlışlıkla sildiyseniz yapacağınız ilk iş, o diski ya da telefonu kullanmayı bırakmak. Silme işlemi verinin üzerini hemen çizmez; sadece o alanı "boş" olarak işaretler. Yani dosyanız hâlâ orada durur, ta ki yeni bir veri üzerine yazılana kadar. Windows'ta Geri Dönüşüm Kutusu ve "Önceki Sürümler", telefonda ise galerinin çöp kutusu ve bulut yedeği ilk bakılacak yerler. Bunlar sonuç vermezse Recuva, PhotoRec gibi kurtarma programlarıyla derin tarama yapmak gerekir. Deneyimime göre silinmiş dosya kurtarma yöntemleri arasında en yüksek başarı, ilk yarım saat içinde müdahale edenlere gülüyor.

Panikleyip Yapılan İlk Hata: Diski Kullanmaya Devam Etmek

Yıllar önce bir müşterinin fotoğraf klasörünü kaybettiği bir olayda, ben gelene kadar adam "belki yardımcı olur" diye üç farklı kurtarma programını aynı diske indirmiş. Sonuç: aradığımız 400 fotoğrafın yarısının üzerine bu programların kurulum dosyaları yazılmıştı. O günden beri şunu tekrarlıyorum: kurtarma yazılımını asla verinin silindiği diske kurmayın. USB belleğe taşınabilir sürümünü indirin ya da ikinci bir bilgisayardan çalıştırın.

Silinen dosya sistem diskindeyse (genelde C:) durum daha kritiktir, çünkü Windows arka planda sürekli geçici dosya yazar. Böyle bir durumda bilgisayarı kapatıp diski başka bir makineye harici olarak bağlamak en temiz yol.

Windows Tarafında Sırayla Deneyeceğiniz Adımlar

1. Geri Dönüşüm Kutusu ve gizli yolları

Bariz görünüyor ama çoğu kişi kutunun içinde arama yapabildiğini bilmiyor. Kutuyu açıp sağ üstteki arama kutusuna dosya adının bir parçasını yazın. Ayrıca "Silme Tarihi" sütununa göre sıralarsanız, o gün ne sildiğinizi topluca görürsünüz. Shift+Delete ile silinmişse veya dosya USB bellekten silinmişse kutuda olmaz.

2. Dosya Geçmişi ve Önceki Sürümler

Dosyanın bulunduğu klasöre sağ tıklayıp Özellikler → Önceki Sürümler sekmesine bakın. Sistem Koruması veya Dosya Geçmişi açıksa burada tarih tarih anlık görüntüler listelenir. Bende bu yöntem, üzerine yazdığım bir Excel dosyasının bir gün öncesini kurtardı. Hiç açık değilse şimdi açın; ileride başınıza gelecek aynı olayda tek tuşla çözersiniz.

3. Kurtarma yazılımıyla tarama

Ücretsiz tarafta Recuva günlük işler için gayet yeterli. Daha inatçı vakalarda PhotoRec (TestDisk paketiyle gelir) dosya sistemine hiç bakmadan, dosya imzalarından yola çıkarak tarama yapıyor; formatlanmış diskte bile işe yarıyor. Karşılığında dosya adlarını kaybedersiniz, elinize "f1234567.jpg" gibi binlerce dosya gelir. Ayıklamak zahmetli ama veri elinizdedir.

Tarama sonuçlarında genelde bir "durum" ya da "recoverability" göstergesi olur. Yeşil/mükemmel olanlarla başlayın; kırmızı işaretlilerin çoğu bozuk çıkar. Kurtardığınız dosyaları mutlaka farklı bir diske yazdırın.

4. SSD'de beklentiyi düşük tutun

SSD'lerde TRIM komutu, silinen blokları arka planda temizler. Yani silme işleminden dakikalar sonra veri fiziksel olarak yok olabilir. HDD'de bir hafta sonra bile kurtardığım dosyalar oldu, SSD'de aynı şansı bekleyemiyorum. Bu yüzden SSD kullanıyorsanız yedek stratejisi lüks değil, zorunluluk.

Telefonda Durum Nasıl?

Android ve iPhone'da doğrudan diske erişim olmadığı için bilgisayardaki gibi derin tarama pek mümkün değil. Ama şu üç yer sırayla kontrol edilmeli:

• Galeri çöp kutusu: Google Fotoğraflar ve iPhone Fotoğraflar uygulaması silinenleri 30 gün tutuyor. Samsung galerisinde de benzer bir "Çöp Kutusu" var.
• Bulut yedeği: Google Drive, iCloud veya kullandığınız başka bir servis. Bulut depolama seçeneklerini karşılaştırdığımız yazıda değindiğim gibi, otomatik fotoğraf yedeklemesini açık tutmak bu tür kazaları tek başına çözüyor.
• Uygulama içi çöp kutuları: WhatsApp medyası, Notlar, Takvim gibi uygulamaların kendi geri alma mekanizmaları oluyor.

"Root'suz telefon kurtarma" vaat eden uygulamaların büyük kısmı sadece önbellekteki küçük boyutlu kopyaları buluyor. Ücretli sürüme geçmeden önce ne bulduğunu görün; önizleme göstermiyorsa para vermeyin.

Hangi Durumda Hangi Yöntem?

Bir Daha Yaşamamak İçin

Kurtarma her zaman ikinci sınıf bir çözüm. Ben iki katmanlı çalışıyorum: önemli klasörler bir bulut servisiyle eşitleniyor, ayrıca haftada bir harici diske tam kopya alıyorum. Windows'un Dosya Geçmişi özelliğini açmak on saniyelik iş ve üzerine yazma kazalarını da kapsıyor. Disk alanını bo